کاخ ابیض

در اواخر سلطنت ناصرالدین شاه، سلطان عبدالحمید، امپراتور عثمانی، هدایایی را به جهت شاه به ایران ارسال می نماید. از آن جا که در آن زمان اکثر کاخ ها و ابنیه سلطنتی با اثاثیه و هدایای گوناگون پر شده بود و دیگر جایی برای این اثاثیه وجود نداشت، ناصرالدین شاه دستور داد در گوشه باغ گلستان برج دیده بانی که در زمان آقامحمدخان ساخته شده بود را خراب کرده و به جای آن کاخ جدید را بنا نمودند .

اعتماد السلطنه در مورد این هدایا چنین می نویسید: «مقصود کلی شاه از این تشریف آوردن به شهر دیدن هدایایی است که سلطان عثمانی فرستاده است؛ من چون این هدایا را به رای العین ندیده ام در این جا شرحش را نمی نویسم. آنچه شنیده ام مبل و اسباب یک اطاق است که خیلی گرانبها و نفیس است.»[1]

در اوایل برای این کاخ اسمی انتخاب نکرده بودند، زیرا وقتی فووریه در ذیل کاخ های باغ گلستان از آن نام می برد، اسمی برای آن ذکر نمی کند. «عمارتی که به تازگی به سبک معماری عهد لوئی شانزدهم در سمت مغرب بنا شده، این عمارت به توسط بناهای کم اهمیتی به یکدیگر مرتبطند.»[2] اما پس از مدتی به دلیل آن که در نمای این ساختمان از سنگ های سفید استفاده شده بود نام آن را کاخ ابیض نهادند[3].

|+| نوشته شده توسط Reza در جمعه سیزدهم دی 1387 و ساعت 9:40 | 

کاخ گلستان

مجموعه کاخ گلستان، یادگاری به جای مانده از ارگ تاریخی تهران محل اقامت شاهان سلسله قاجار و از زیباترین و کهنترین بناهای پایتخت دویست ساله ایران می باشد. این بنا روزگاری همانند نگینی در میان این ارگ می درخشید .

سابقه تاریخی ارگ سلطنتی که محدوده مکانی تاریخی آن را در شمال خیابان و میدان امام خمینی (سپه) در سمت غرب خیابان خیام ،در شرق خیابان ناصر خسرو و در جنوب خیابان پانزده خرداد و میدان ارگ تشکیل می دهد، به روزگار صفویه باز می گردد .

شاه طهماسب اول صفوی (930-984) نخستین پادشاهی بود که در سفرهای خود به قصد زیارت مقبره حضرت عبدالعظیم دستور داد بارویی به طول یک فرسخ به دور قصبه تهران احداث شود. پس از او شاه عباس صفوی در قسمت شمالی حصار طهماسبی چهار باغ و چنارستانی احداث نمود که بعدها دیوار بلندی گرد آن بنا کرده و عمارات مقر سلطنتی را در داخل آن ساخته، ارگ نامیدند .

در اواخر عهد صفوی تهران گاهی مقر موقت در بار شاهان صفوی قرار می گرفت و حتی شاه سلیمان (1077-1105) کاخی در این شهر برای خود بنا نهاد. ولی امروز اثری از بناهای دوره صفوی باقی نمانده است .

کهنترین بناهای موجود در مجموعه گلستان، ایوان تخت مرمر و خلوت کریمخانی متعلق به دوران کریمخان زند است. وی در نبرد های خود بر ضد محمد حسن خان قاجار در سال 1172 تهران را مرکز اردوکشی خود قرار داد و پس از پیروزی در این جنگ در دیوانخانه قدیم تهران که در زمان شاه سلیمان ساخته شده بود بار عام داد و با عنوان وکیل الرعایا حکومت ایران را در دست گرفت .

به فرمان او در تابستان همان سال حصار ارگ مجددا احیاء شد و یک دست حرمخانه و خلوتخانه و عمارت دارالحکومه در داخل آن بنا گردید و در تابستان سال بعد (1173) که اردوی خود را به چمن سلطانیه (زنجان) منتقل نمود. دستور داد یک دست عمارت خاصه و دیوانخانه بزرگ به سبک ساسانی و باغی در جنب آن بنا نمایند .

پس از مرگ کریمخان زند در 1193 آغا محمد خان قاجار در 1200 تهران را به پایتختی برگزید، ولی به دلیل لشکر کشیهای دائمی کمتر در مقر حکومت خود به سر می برد، و برای عمارت و آبادانی چندان فرصت نداشت . تا آنکه فتحعلی شاه در سال 1211 بر تخت سلطنت ایران جلوس کرد، از آن زمان به بعد با گسترش دستگاه اداری و تشریفات سلطنتی بناهای متعددی در داخل ارگ تهران عمدتا در زمان فتحعلی شاه و ناصرالدین شاه قاجار احداث شد .

در دوران رضا شاه پهلوی، بخشهای بزرگی از ارگ تهران، از جمله حصار دور آن، سردر باب عالی، ساختمان دفتر  استیفا، نگارخانه، تکیه دولت، نارنجستان، باغ گلشن و ساختمانهای اندرونی تخریب شد. محل سکونت شاه به سعدآباد وسپس در دوران محمد رضا شاه پهلوی به نیاوران منتقل و مجموعه گلستان به محل پذیرایی از میهمانان خارجی تبدیل گردید.پس از انقلاب مجموعه گلستان همچون اغلب عمارات سلطنتی دیگر بصورت موزه در آمد تا همگان بتوانند از آن دیدن کرده و از تماشای زیباییهای حاصل فکر و دست هنرمندان و صنعتگران ایرانی بهره برند .

بخشهای مختلف این مجموعه در حال حاضر عبارت است از:

ایوان تخت مرمر، خلوت کریمخانی، اتاق موزه (تالار سلام) و حوضخانه آن، تالار آینه ، تالار عاج یا سفره خانه ،تالاربرلیان یا سفره خانه،تالاربرلیان یا تشریفات، ساختمان کتابخانه، عمارت شمس العماره، عمارت بادگیر و حوضخانه وسیع آن، تالار الماس، کاخ ابیض، چادر خانه

مطالب و عکس های فوق از سایت کاخ گلستان برداشته شده است.

|+| نوشته شده توسط Reza در سه شنبه یکم مرداد 1387 و ساعت 19:41 | 

قصر قاجار

زندان قصر کنونی زمانی یکی از ییلاق های خوش و آب و هوای تهران به حساب می آمده و به جای بنای حال حاضر قصری باشکوه به دستور فتح علی شاه ساخته شده بود که مورد تمجید تمام بازدید کنندگان قرار گرفته بود. این قصر زیبا که معماری آن شبیه به باغ های شیراز می باشد در زمان ناصرالدین شاه به محل مراسم های نظامی تبدیل گشت و سرانجام در زمان رضا شاه مانند سایر بناهای تاریخی تخریب گردید و به جای آن زندان قصر ساخته شد. از مجموعه بناهای قصر قاجار تنها یک عمارت کلاه فرنگی در وسط زندان باقی مانده است.

|+| نوشته شده توسط Reza در شنبه هجدهم خرداد 1387 و ساعت 13:29 | 

کاخ صاحبقرانیه

کاخ صاحبقرانیه

ناصرالدین شاه در سال 1267ه.ق دستور ساخت قصر نیاوران را در دو طبقه در دامنه های کوه البرز در شمال تهران را صادر نمود . در آن زمان با توجه به این که شاه به طور معمول تابستان را در ییلاق های شمال تهران به سر می برد دستور ساخت این قصر زیبا ییلاقی را داد. این قصر پس از آن که سی امین سال سلطنت ناصرالدین شاه در آن برگزار گردید نام صاحبقرانیه را بر خود گرفت ؛ زیرا در آن زمان هر سی سال یک قرن به حساب می آمد و ناصرالدین شاه به همین دلیل خود را صاحب قران نامید و نام این کاخ را صاحبقرانیه نهاد .

کوشک احمدشاهی نیاوران

این عمارت که هدف دقیق ساخت آن در میان باغ تاریخی نیاوران مشخص نیست ، برای خوابگاه ییلاقی احمدشاه در میان این باغ با مساحتی بالغ بر 800 متر مربع در دو طبقه با سقفی شیروانی ساخته شد. این ساختمان کوچک و زیبا با آجرهای منقوش قالی در دوران پهلوی دوم مرمت و بخش های جدیدی به آن ملحق گردید . پس از آن مبلمان داخلی آن تغییر یافت تا به عنوان محل کار و سکونت علیرضا پهلوی ، ولیعهد شاه مورد استفاده قرار گیرد .

|+| نوشته شده توسط Reza در شنبه بیست و ششم خرداد 1386 و ساعت 17:2 | 

کاخ سعدآباد

مجموعه کاخ های سعدآباد که محوطه وسیعی را در شمال تهران در بر می گیرد نخستین بار توسط رضاشاه ساخته شد و در زمان محمدرضاشاه کاخ های زیادی در محوطه آن اضافه گردید. این کاخ محل سکونت خانواده و مادر شاه بود و پس از انقلاب به موزه تبدیل گردید. از اشیا زیبایی که در کاخ موزه ملت این مجموعه نگهداری می شود نخل طلایی است که از طرف امیر بحرین به شاه اهدا شده بود و در زیر عکس ان را می توانید ببینید. کاخ موزه ملت محل خوابگاه و استراحت شاه در ایام تابستان به شمار می رفته است. در این کاخ نقاشی های از استاد حسین بهزاد می توان مشاهده نمود. نخستین کاخی که در این مجموعه ساخته شد کاخ احمدشاهی و کاخ سبز مربوط به دوره رضا شاه می باشد. محوطه این کاخ در زمان قاجار متعلق به شاهزادگان قاجاری بوده که بعدها رضا شاه این اراضی را خریداری و یا به زور از صاحبان آنها گرفته است. 

 

|+| نوشته شده توسط Reza در چهارشنبه بیست و ششم اردیبهشت 1386 و ساعت 17:41 | 

کاخ عشرت آباد

- کاخ عشرت آباد

عشرت آباد یکی از اعیان نشینان دربار قاجار در شمال و خارج از تهران قرار داشت که در چند مقطع به آن بناهایی اضافه شده است . ساختمان اصلی آن به شمس العماره شباهت زیادی دارد و هم اکنون در میدان سپاه ، داخل پادگان ولیعصر (عج) یا پادگان عشرت آباد سابق که متعلق به نیروی هوایی سپاه است ، قرار گرفته است .

در سال 1291 ه.ق ناصرالدین شاه پس از بازگشت از سفر اول فرنگ خود دستور داد باغی بین قصر قاجار (زندان قصر کنونی) و باغ نگارستان (وزارت ارشاد کنونی) احداث کنند و عمارتی چهار طبقه را در آن پایه ریزی نمایند که این باغ و عمارت های آن به عشرت آباد معروف گردید .

 

|+| نوشته شده توسط Reza در سه شنبه یازدهم اردیبهشت 1386 و ساعت 12:50 | 

چادرخانه

                  چادرخانه

چادرخانه که دارای سردر و فضایی سرپوشیده است ما بین عمارت بادگیر و تالار الماس قرار دارد و محل نگهداری چادرهای سلطنتی مورد استفاده شاهان قاجار بوده است . ایل قاجار به زندگی در خارج از ساختمان و در زیر چادر علاقه فراوان داشتند . در دوره سلطنت قاجاریه نیز مرتبا سفرهای خارج از شهر همراه با عده فراوانی از خدمه صورت می گرفته است و به این دلیل چادرهای زیادی مورد استفاده بوده است .اعتمادالسلطنه که در بیشتر این مسافرت ها همراه ناصرالدین شاه بود به حالت شکایت گونه در خاطرات خود از این سفرهای فراوان و پرخرج شاه یاد می کند :« نمی دانم این قبیل شکار رفتن ها در سی سال قبل از این نزد عقلا معفو بود ، اما حالا که سن مبارک ماشاء الله قریب به هفتاد است و البته پنج هزار قوش و میش شکار کرده اند و سی ، چهل پلنگ کشته اند و بیشتر از یک کرور طیور دیگر ، چه میل و رغبتی است که این قسم شکارهای پر زحمت دارند .»

|+| نوشته شده توسط Reza در دوشنبه ششم فروردین 1386 و ساعت 21:37 | 

شمس العماره

                 شمس العماره

گویا ناصرالدین شاه قبل از سفر اول به اروپا و بر اثر دیدن تصاویر بناهای رفیع فرنگ، تمایل پیدا کرد بنایی مرتفع ، نظیر آنها را در پایتخت خود ایجاد نماید تا از بالای آن بتواند به همراه درباریان منظره شهر و دورنمای اطراف آن را تماشا کند .

ساخت عمارت در سال 1282 ه.ق آغاز گردید و پس از چهار سال به پایان می رسد و آن را شمس العماره یعنی خورشید بناها می نامند . طرح و نقشه آن از معیرالممالک و معمار آن استاد علی محمد کاشی بوده است . معیرالممالک درباره این عمارت چنین می نویسد: «بنای شمس العماره پس از چهار سال به پایان رسید و مخارج آن از هر جهت با اثاث و فرش و غیره به چهل هزار تومان بالغ گردید . روزی را جشن گرفتند و شاه رسما به عمارت مزبور آمد ... شاه رو به معیرالممالک کرده گفت: به راستی بنایی عالی و مجلل است ولی باید برای دولت گران تمام شده باشد . معیر عرض کرد شاید برای چاکر گران تمام شده باشد زیرا بنا و هرچه در آن هست تقدیم خاک پای همایونی است.» بنابراین می توانیم از این گفته نتیجه بگیریم که این ساختمان زیبا بدون دریافت هیچ گونه مبلغی از طرف معیرالممالک به عنوان پیشکش به شاه هدیه شده بود .

|+| نوشته شده توسط Reza در شنبه چهارم فروردین 1386 و ساعت 16:13 | 

تالار عاج

تالار عاج

بعد از تالار آیینه و در سمت غرب تالار برلیان ، تالار عاج قرار دارد . تاریخ احداث این تالار و حوض خانه زیر آن معلوم نیست . ولی به طور مسلم قبل از تالار سلام و تالار آیینه ساخته شده است . اگر گزارش روزنامه ایران را در مورد این تالار در نظر بگیریم ، تالار عاج باید در حدود سال 1292 ه.ق ساخته شده باشد .«علما اعلام و شاهزادگان اعظم و وزرا فخام و سایر طبقات خدام آستان همایون با لباس های رسمی به سلام حضور باهر النور اقدس اعلی که در تالار عمارت عاج که بزرگ ترین و مزین ترین جمیع عمارات مبارکه پادشاهی است و تازه به اتمام رسیده ، منعقد شده بود بار یافتند. اما از محمودخان ملک الشعرا نقاش باشی دربار ، تابلویی آبرنگ وجود دارد که نمایی از بیرون این تالار قبل از تعمیرات زمان ناصرالدین شاه را نشان می دهد و سال 1286 ه.ق را برخود دارد ، که این تاریخ باید تاریخ صحیح ساخت تالار باشد و ممکن است سالی که روزنامه ایران ذکر می کند مربوط به اتمام تزیینات و گچ بری های مفصل این تالار باشد .

|+| نوشته شده توسط Reza در پنجشنبه دوم فروردین 1386 و ساعت 21:25 | 

عمارت برلیان

تالار برلیان

در سمت شرقی تالار عاج ، چند تالار زیبا و مجلل وجود دارد که سطح آنها نسبت به کف تالار عاج و سایر تالارهای دیگر کاخ گلستان، پایین تر است. در زمان ناصرالدین شاه به علت کهنگی و فرسودگی بناهای قدیم ارگ سلطنتی ، اغلب آنها را ویران می کردند و به جای آنها ساختمان های جدیدی ساختند .

یکی از این ساختمان ها ، عمارت بلور بود که آن را خراب کردند و به جای آن تالار برلیان کنونی را بنا نهادند . اما به دلیل آن که بر روی پی بناهای قدیمی بنا شده بود این عمارت سطحش پایین تر از عمارت عاج و دیگر عمارت ها است . در زمان مظفرالدین شاه به دلیل آن که در دیوارهای بنا ترک هایی به وجود آمده بود تعمیرات اساسی در آن انجام گردید که موید این مطلب ، کتیبه ای بیضی شکل در دیوار بیرونی عمارت است که جزئیات این مرمت ها را به صورت زیر شرح می دهد :

ادامه مطلب

|+| نوشته شده توسط Reza در پنجشنبه دوم فروردین 1386 و ساعت 1:1 | 

کاخ شهرستانک

کاخ شهرستانک

یکی از ییلاقات تابستانی ناصرالدین شاه شهرستانک بود که در میان جاده تهران چالوس قرار گرفته است و هم اکنون نیز جز مناطق زیبا و توریستی تهران به شمار می رود و کوهنوردان فراوانی پس از عبور از سلسله جبال البرز وارد این منطقه می شوند و در آن به استراحت می پردازند  در این منطقه کاخ زیبایی وجود دارد که متعلق به دوره ناصری می باشد و در گذشته به عنوان پناهگاه کوهنوردان مورد استفاده قرار می گرفته است . اما چند سال قبل سازمان میراث فرهنگی آن را در اختیار خود گرفت و مرمت های فراوانی را بر روی این کاخ انجام داد که این مرمت ها هنوز ادامه دارد.

|+| نوشته شده توسط Reza در سه شنبه بیست و نهم اسفند 1385 و ساعت 10:59 | 

خلوت کریم خانی

خلوت کریم خانی

در گوشه شمال غربی محوطه کاخ ، پس از ایوان تخت مرمر بنای سرپوشیده وستون دار به صورت ایوان سه دهنه ای وجود دارد که در مرکز آن حوضی ساخته شده و قبل از این آب قنات شاهی از میان این حوض می جوشیده است . این قسمت از کاخ گلستان ، که جلوخان یا خلوت کریم خانی نامیده می شود ، هم زمان با ایوان تخت مرمر توسط کریم خان ساخته شده است

آقا محمدخان پس از پیروزی بر لطف علی خان و قتل او ، استخوان های کریم خان را از مقبره او در شیراز بیرون آورده و در زیر پلکان های شرقی این قسمت دفن نمود تا هر روز از روی جسد او رد شود و بدین شکل کینه خود را نسبت به خاندان زند نشان دهد . بعدها به دستور رضا شاه، بقایای استخوان ها از این محل خارج گردید و در مقبره اصلی کریم خان دفن شد .

|+| نوشته شده توسط Reza در یکشنبه سیزدهم اسفند 1385 و ساعت 15:6 | 

ایوان تخت مرمر

پس از گذر از کاخ ابیض و حوض بزرگ و بلندی که در جلوی ورودی کاخ وجود دارد به ایوان تخت مرمر که جز قدیمی ترین قسمت های کاخ است، می رسیم . روح ظریف هنرمند ایرانی با کمک از هنرهای معماری ، سنگ تراشی ، کاشی کاری ، نقاشی ، آیینه کاری و خاتم و منبت کاری ، در وسط کاخ های سلطنتی قدیم ، مجموعه دل پسندی به وجود می آورند که شاید کمتر بتوان نظایر آن را در جای دیگر یافت . تمام این خصوصیات را می توانیم در ایوان تخت مرمر مشاهده نماییم .

ایوان یا تخت جایگاهی است که مراسم سلام و بارعام طبقات مختلف مردم در مقابل آن برگزار می شده است . بناهایی مانند ایوان کاخ چهل ستون در اصفهان ، ایوان مداین در تیسفون و ایوان کاخ آپادانای تخت جمشید همین کاربرد را در زمان های مختلف اجرا می کردند . در زمان قاجار نیز این مراسم دیرین در ایوان تخت مرمر با شکوه خاصی اجرا می گردیده است .

اعتمادالسلطنه در خاطرات خود در مورد مراسم سلام تخت مرمر این گونه می نویسد : «سلام عام در تالار تخت مرمر منعقد شد . سفرای خارجه به هیئت اجماع حضور آمدند . سفیر کبیر عثمانی از طرف سفرا و وزرای مختار تهنیت عید گفت به زبان فرانسه و جواب شنید .»

|+| نوشته شده توسط Reza در سه شنبه هشتم اسفند 1385 و ساعت 23:51 | 

حرمسرا

      حرم خانه ناصری

حرم خانه ناصری یکی از منضمات باغ گلستان بود و جز اندرون شاهی به حساب می آمد و در شمال فضای باغ قرار گرفته بود . سلسله بناهای حرم خانه ، اندرون شاهی و خوابگاه شاهی همان طور که قبلا اشاره گردید در زمان رضاشاه تخریب شد و به جای آن ساختمان های وزارت اقتصاد و دارایی ساخته شد . عمارت خوابگاه همان محلی بود که سال ها محل استقرار وزیر دارایی و دفتر اختصاصی او و بعضی از مقامات این وزارت خانه بود که آن را سال ها قبل به بهانه ساخت ساختمان های جدید وزارت دارایی پس از کش و قوس های فراوان تخریب کردند و هم اکنون تها عکس هایی از آن بنای زیبا باقی مانده است . این بنا طبق گفته اعتمادالسلطنه شروع ساخت آن از سال 1304 ه.ق آغاز  و در سال 1305ه.ق به پایان رسید

|+| نوشته شده توسط Reza در شنبه شانزدهم دی 1385 و ساعت 14:7 | 

تالار آیینه کاخ گلستان

در غرب تالار سلام و در بالای سردر ایوان سنگی سرسرای کاخ ، تالار کوچکی قرار دارد که به خاطر آیینه کاری های زیبای سقف آن به تالار آیینه مشهور است . ساخت این تالار هم زمان با تالار سلام و در حدود سال 1291 ه.ق آغاز شده و ظاهرا در سال 1299ه.ق به پایان رسیده است . این موضوع را از رقم و ماده تاریخ قصیده ای که در زیر مقرنس و آیینه کاری تالار به قلم نستعلیق درشت به خط میرزا ابوالفضل ساوجی نوشته شده است می توان متوجه شد . ماده تاریخ ساختمان در این بیت آمده است:

   نامه رضوان کرد از شاخه طوبی و نوشت        درّ دیهیم شهان بینم در موزه شاه 1299

روزنامه ایران در مورد این تالار چنین می نویسد : «در این باغ ، تالار آیینه گلستان واقع است که کلا از آیینه و چهار ستون دارد و تخت مرصع طلای مشهور به تخت طاووس در این تالار گذاشته شده و فقط این تالار در این قسمت عمارت از بناهای خاقان خلد آشتیان فتح علی شاه قاجار است لیکن بر خوبی و تزیین او در این زمان بسیار چیزها افزوده شده است که هیچ دخلی به سابق ندارد و در اعیاد بزرگ در این تالار روی تخت مرصع طاووس که از جواهر بسیار نفیسه زیاده مزین است جلوس می فرمایند.»
ادامه مطلب

|+| نوشته شده توسط Reza در چهارشنبه ششم دی 1385 و ساعت 20:56 | 

منوی اصلی

نوشته های پیشین

بایگانی موضوعی

پيوندهای روزانه

پيوندها

امکانات

 

در اين وبلاگ در كل اينترنت کد جستجوگر گوگل

  RSS