تاریخ تهران و ایران

میدان امام خمینی

میدان توپخانه یا میدان سپه نام های قدیمی میدان امام خمینی کنونی می باشد که نسبت به زمان قاجار خود تغییرات زیادی کرده است و از حالت اصیل خود خارج شده است. این میدان در ابتدا محلی بود با ساختمان های دو طبقه در شمال و جنوب که توپچی ها و زنبورکچی ها در آن منزل داشتند؛ به این صورت که در حجره های زیرین آن توپچی ها و در حجره های بالایی زنبورک چی ها جا داده شده بودند و استقرار آنها در این محل هم به جهت آن بود که در مواقع لزوم بتوانند به کمک ارگ شاهی و اندرون شاهی به شتابند. در حالی که طبق گفته مورخین هیچ کدام از این توپ ها و گلوله ها کارآیی لازم را نداشتند و در موقع جنگ نمی شد از آنها استفاده کرد.

ارنست اورسل درباره این میدان می نویسد: «تقریبا در مرکز شهر یک میدان وسیع به شکل مستطیل میان دیوار خارجی ارگ و دیوارهای قورخانه واقع است به نام میدان توپخانه که شش خیابان اصلی شهر با پاسگاه های زیاد پیاده نظام به آن میدان منتهی می شود...در وسط میدان چند درخت تنومند روی حوض بزرگی سایه انداخته و در چهار گوشه این حوض چهار فروند توپ که شاه عباس آنها را از پرتغالی ها در هرمز گرفته بوده است گذاشته اند. دور میدان دیوارهایی کشیده روی دیوارها را با رنگ های سرخ و سبز نقاشی کرده اند، ضمنا با گچ بری نیز تصاویر گلوله ها و سربازان مسلح را مجسم نموده اند.»[1]

روزنامه ایران در حین معرفی مهم ترین بناهای عمومی تهران در دوره قاجار از این میدان نیز نام می برد و می نویسد: «این میدان مربع بسیار وسیع و همه از آجر ساخته شده است دو مرتبه و یک مهتابی دارد. مرتبه بالا و مهتابی ها جای نشیمن توپچی است همه درها از آغشقه و شیشه می باشد و اطاق های بخاری دار بسیار خوب دارد. در مرتبه تحتانی توپ هایی که خارج از انبارهای دیگر است چیده شده و حوض و دریاچه بزرگی در وسط این میدان بنا کرده اند که دایم آب جاری دارد. اطراف و صحن میدان سنگ فرش است و هر شب چراغ می سوزد و روشن می باشد. شش دروازه و سر در دارد که هریک به کوچه های معروف وسیع می رود.»[2]

این میدان در زمان قاجار به شش خیابان اصلی شهر، یعنی خیابان های مریض خانه، علاءالدوله، چراغ گاز، باب همایون، ناصریه و لاله زار راه داشت و در ابتدای هر کدام از این خیابان ها دروازه ای قرار گرفته بود. دروازه هایی که به سمت ارگ سلطنتی باز می گردید در شب بسته می شد و تنها به کسانی اجازه ورود داده می شد که اسم شب و اسم رمز مربوط به آن را می دانستند. این میدان طبق گزارش روزنامه اطلاعات برای نخستین بار در سال 1310 ه.ش هم زمان با خیابان های امام خمینی و لاله زار آسفالت گردید.[3]

[1]- سفرنامه قفقاز و ایران ، ص 225

[2]- نمره 318 ، نهم ربیع الثانی 1294 ه.ق ، ص 6

[3]- شماره 1321، بیست و پنجم اردیبهشت 1310، ص 3 و ر.ک به خیابان امام خمینی.

|+| نوشته شده توسط Reza در یکشنبه سی و یکم خرداد 1388 و ساعت 20:16 |

خیابان لاله زار

باغ لاله زار، فضای سرسبز پر درختی بود که در زمان فتح علی شاه خارج از محدوده دارالخلافه قرار داشت. این باغ که با نرده های چوبی محصور شده بود به دلیل زیبایی چشم گیر و سرسبزی اش از گردشگاه های اعیان و رجال محسوب می شد، چنانچه در فصل بهار لاله های بسیاری در باغ می رویید و همان طور که از نامش پیدا است باغ به لاله زاری زیبا تبدیل شده بود.

عمارت درون این باغ، محل پذیرایی سفرا، نمایندگان و اشراف کشورهای دیگر بود[1] و گاهی شخص شاه نیز برای تفریح به این باغ می آمد.[2]در اواسط دوره ناصری، پس از نخستین سفر شاه به اروپا و دیدن خیابان «شانزه لیزه» پاریس، ناصرالدین شاه تصمیم گرفت خیابانی به همان وسعت و زیبایی در تهران احداث نماید. بنابراین خیابان لاله زار را از وسط باغ لاله زار با قطع درختان و برداشتن نرده ها گذراند. طول این خیابان در حدود 800 قدم بود که از میدان توپخانه شروع شده به سه راه لاله زار خاتمه پیدا می کرد. خیابان لاله زار نو که در حال حاضر شمال خیابان جمهوری قرار گرفته است بعدها به این خیابان اضافه شد. به دلیل آن که دکتر طلوزان پزشک فرانسوی ناصرالدین شاه در ابتدای این خیابان ساکن بود، خیابان لاله زار به خیابان دکتر طلوزان نیز معروف بود.

ارنست اورسل در این باره می نویسد: «خیابان لاله زار به نام خیابان دکتر طلوزان نیز معروف است. زیرا حکیم باشی، پزشک مخصوص و مشاور مورد اعتماد شاه، در این خیابان سکنی دارد؛ البته نه در یک کاخ مجلل بلکه در خلوت کده ای دنج و ساده که در خور یک حیکم وارسته چون او است.»[3]

روزنامه ایران درباره این خیابان می نویسد: «دیگر کوچه ای است طرف دروازه شمالی میدان توپخانه که ابتدا می شود از خانه دکتر طلوزان فرانسوی حکیم باشی مخصوص همایونی و منتهی می شود به خیابان بزرگ شمیران. طرفین این کوچه را امسال کلا درخت کاشته اند و تقریبا دو هزار زرع طول این کوچه است. لکن عرض این کوچه قدری کم است که بیشتر از یک کالسکه نمی تواند بگذرد. یک طرف این کوچه باغ لاله زار و خانه های مخبرالدوله و باغ او و خانه های سایر مردم است طرف دیگر خانه های بسیار خوب از مسلمانان و فرنگیان و ارامنه و غیره می باشد.»[4]

[1]- روزنامه خاطرات اعتمادالسلطنه ، ص 283

[2]- همان ، ص 55

[3]- سفرنامه قفقاز و ایران ، ص 230

[4]- نمره 318 ، نهم ربیع الثانی 1294 ه.ق ، ص 5

|+| نوشته شده توسط Reza در شنبه سی ام خرداد 1388 و ساعت 19:10 |

عکس هایی از مصر باستان