کاخ شاه آباد

مظفرالدین شاه در روستای درآباد در شمال اقدسیه ، عمارتی ییلاقی بنا کرد که به نام شاه آباد معروف گردید . بعدها به همین مناسبت منطقه دارآباد ، نیز شاه آباد خوانده می شد. این عمارت تنها کاخی بود که مظفرالدین شاه در شمیرانات بنا نمود . ساخت این قصر زیبا باید در حدود سال 1320 ه.ق آغاز شده و قبل از صفر سال 1321 ه.ق به پایان رسیده باشد زیرا ملیجک در مورد این بنا در سی ام صفر چنین می نویسد :«وزارت بنایی را با باغ شاه به امین حضرت ، عمارت جدید شاه آباد را هم به صدیق همایون دادند.»در زمان رضا شاه این قصر را به بیمارستان مسلولین اختصاص دادند و بناهای جدیدی نیز در محوطه باغ احداث نمودند. این قصر که هم اینک به بیمارستان مسیح دانشوری مشهور است ، ساختمان اداری بیمارستان به آن اختصاص یافته است و تعمیرات مفصلی در آن انجام داده اند و در وضعیت نسبتا خوبی به سر می برد.

توپ مروارید و ماجراهای آن

در دوره قاجار بست نشینی یکی از مرسوم ترین امور عامه مردم بود و از آن به جهت فرار از محکومیت و زندان استفاده می گردید. رسم این بود که شخص گناهکار اگر به عنوان بست نشستن به در خانه اشخاص مشهور درباری ، امام زاده ها و اماکن مقدس وارد می گردید تا موقعی که در آن مکان بست نشسته بود هیچ مقامی حق نداشت او را دستگیر و یا بازداشت کند . یکی از این اماکن سکویی در میدان ارگ تهران بود که بر روی آن توپی معروف به توپ مروارید قرار داشت . این توپ که ماجراهای شنیدنی در خود دارد محل بست نشستن افراد مختلف و گناهکار بود.

یکی دیگر از عقایدی که در میان مردم عادی درباره این توپ وجود داشت این بود که عموم مردم معتقد بودند که این توپ از غنایم جنگی نادر در حمله به هندوستان است و می تواند بخت دختران را بگشاید . بنابراین مردم به آن دخیل و پارچه می بستند و برای برآورده شدن حاجات خودشان از این توپ کمک می خواستند . این توپ تاریخی و زیبا در حال حاضر پس از جابجایی های فراوان در حیاط ساختمان شماره هفت وزارت امورخارجه در میدان مشق نگهداری می شود .

                  خانه قوام الدوله

این بنای زیبا که در سال 1253 ه.ق در زمان محمدشاه ساخته شده است متعلق به یکی از صاحب منصبان دوره قاجار به نام میرزا محمد قوام الدوله آشتیانی می باشد و در خیابان امیرکبیر ، اوایل کوچه شهید جاویدی قرار گرفته است . این خانه تاریخی از جاذبه های جالب شهر تهران است که در سال های قبل از انقلاب توسط انجمن آثار ملی خریداری و به سازمان ملی حفاظت آثار باستانی واگذار شد و این سازمان تعمیرات مفصلی را در آن به انجام رسانید .

ورود به قسمت ساختمان از حیاط بیرونی و حیاط درونی از طریق دو راه پله انجام می شود . پله ها دارای ازاره های سنگی هستند که نقوش زیبایی روی آن حک شده است . دو راهروی پایین توسط تالار آیینه و تالار تنبی به هم مرتبط می شود ؛ ولی راهروهای طبقه دوم به علت وجود شیروانی از داخل ساختمان به هم مرتبط نیستند . زیرزمین ساختمان در قسمت زیرین تالار آیینه و تالار تنبی قرار گرفته که تنها از حیاط درونی و توسط دو در ، می توان به آن وارد شد . آرایش درها از نوع گره سازی با چوب است . نور طبیعی زیرزمین در دو ضلع شمالی و جنوبی با آجرهای لعاب دار آبی رنگ تامین می شود . دیوارهای بنا از خشت و سقف از جنس چوب است . تزییناتی که در بنا به کار رفته شامل آیینه کاری ، نقاشی گل و مرغی روی گچ ، مقرنس کاری و گچ بری است . کف اتاق ها با کاشی های ابر و باد پوشانیده شده و بیشترین تزیین بنا مقرنس کاری است که زیبایی خاصی به بنا داده است .

قصر قاجار

قصر قاجار در سال 1213 ه.ق در دومین سال سلطنت فتح علی شاه در خارج از تهران آن زمان ساخته شد و در حدود نیم قرن بعد متروک گردید و تبدیل به محل قزاق خانه گردید . از این قصر استفاده های مختلفی می شد تا این که در زمان رضاخان به طور کامل تخریب گردید و به جای آن زندان قصر فعلی ساخته شد؛ نام قصر نیز به همین دلیل بر روی این زندان گذاشته شده است. از این قصر قدیمی تنها یک کلاه فرنگی و یک ساختمان قدیمی باقی مانده است که در جای خود درباره آن توضیح داده خواهد شد.

بنجامین سفیر آمریکا در ایران درباره این قصر می نویسد :«قصر دیگر که در شمال تهران واقع است قصر قاجار نامیده می شود که از نقاط خوش منظره و بسیار زیبای تهران به شمار می رود. شاه کنونی ایران که مانند اسلاف خود علافه زیادی به شکار دارد همیشه قبل از شکار به این قصر می رود و پس از استراحت کوتاهی عازم شکار می شود

انچه مسلم است این قصر در دوره ناصری از رونق می افتد گرچه اعتمادالسلطنه می نویسد :«و دیگر اضافات عمده در قصر قاجار ، نگارستان ، دولت آباد و لاله زار است اگرچه این باغات در دولت های پیش انشا شد ، اما در عهد همایون متجاوز از سی هزار تومان در تغییر وضع و اضافات ابنیه آنها مصروف افتاده است همو در خاطرات خود می نویسد : «پارسال که قزل قلعه خراب شده بود اسباب آنجا را حمل به قصر قاجار کرده بودند در بین راه که زیاده از دو سه هزار ذرع نیست ، هشت هزار فشنگ تفنگ را دزدیده اند . تا امروز به شاه عرض نکرده بودند این نشان می دهد که این قصر در اواخر سلطنت ناصرالدین شاه کارآیی اصلی خود را از دست داده بود و تبدیل به یک مرکز نظامی شده بود .